Fever

Editorial #2: Να σπάσουμε τα τείχη της απομόνωσης!

Η πανδημία του covid-19 αύξησε την ένταση των αγώνων των μεταναστών και μεταναστριών ενάντια σε μια σειρά ζητημάτων. Οι μετανάστ(ρι)ες κλήθηκαν να αντιπαρατεθούν με τις πολιτικές εγκλεισμού-περιορισμού που υφίστανται, αλλά και με τη γενικότερη επιδείνωση των ζωών και των εργασιακών συνθηκών τους, καθώς και να πιέσουν για ελευθερία κίνησης και χαρτιά.

Στην Ελλάδα, που αποτελεί μια από τις κυριότερες χώρες διέλευσης προς την Ευρώπη, περίπου 80.000 μετανάστ(ρι)ες ζουν υπό εγκλωβισμό και κατάσταση υπερσυσσώρευσης σε καταυλισμούς και κέντρα κράτησης. Έχουν πραγματοποιήσει απεργίες πείνας σε 2 από τα προαναχωρησιακά κέντρα-φυλακές του ελληνικού κράτους, και πιο συγκεκριμένα στο Παρανέστι της Δράμας και στη Μόρια της Λέσβου. Το κράτος απάντησε με οξυμένη αστυνομική βία και στις δύο περιπτώσεις, συμπεριλαμβάνοντας μεταξύ άλλων βασανιστήρια και τάισμα κρατουμένων με το ζόρι. Στη Χίο ξεκίνησε εξέγερση μετά το θάνατο 47χρονης μετάναστριας που εκδήλωσε συμπτώματα του covid-19, αλλά η διοίκηση του καταυλισμού όπου διέμενε αρνήθηκε να τη στείλει σε νοσοκομείο. Οι μετανάστες επιτέθηκαν στα γραφεία της υπηρεσίας ασύλου, ερχόμενοι σε συγκρούσεις με τους μπάτσους, καίγοντας περιπολικά και αστυνομικά φυλάκια. Στην Αυστρία, όπως και στη Γαλλία, οι κρατούμενοι σε προαναχωρησιακά κέντρα προβαίνουν σε απεργίες πείνας με αίτημα την απελευθέρωση τους, ενώ πολλοί μετανάστες που διαμένουν σε καταυλισμούς διαμαρτύρονται για την επιδείνωση των συνθηκών ζωής τους σε καθεστώς καραντίνας. Την ίδια ώρα, στην Ινδία, μετανάστες εργάτες έχουν επανειλημμένα εξεγερθεί, απαιτώντας να επιστρέψουν στα χωριά τους, θέλοντας να ξεφύγουν από τις συνθήκες συμφόρησης που επικρατούν στις μεγάλες πόλεις και τις βιομηχανικές ζώνες όπου εργάζονται.

Η πανδημία του COVID-19 εξαπλώθηκε μέσα σε λίγους μήνες, παρά την καραντίνα και τις απαγορεύσεις ταξιδιών, αγνοώντας επιδεικτικά τα στρατιωτικοποιημένα σύνορα των αντιδραστικών κυβερνήσεων των εθνών-κρατών. Μπροστά στην κρίση, τα εθνικής εμβέλειας Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης προσπαθούν να ενισχύσουν την πεποίθηση ότι ανήκουμε όλες σε μια «διαταξική», εθνική κοινότητα. Η φαντασιακή αυτή κοινότητα ασκεί ωστόσο απτή επίδραση στην προσπάθεια επιβίωσης των προλετάριων που αναζητούν μια καλύτερη αγορά για να πουλήσουν το μοναδικό προϊόν που διαθέτουν: την εργατική τους δύναμη. Ο εθνικισμός βοηθάει να κατασταλθούν οι διαμάχες που αναπτύσσονται στους χώρους εργασίας και κοινωνικής αναπαραγωγής, παρακινόντας αφεντικά και εργάτες να παλέψουν μαζί,ενάντια τόσο στη νέα αόρατη απειλή, τον COVID-19,όσο και στους παλιούς εχθρούς, τις ξένες και τους ξένους.

Η παρούσα κατάσταση δρα σαν μεγεθυντικός φακός για τις εργασιακές συνθήκες σε τομείς που βασίζονται στην εργασία των μετανστ(ρι)ών: Στην Κίνα, όπου η εποχιακή μετανάστευση είναι οργανωμένη με βάση το σύστημα hukou-μέσω του οποίου εκατομμύρια εργατ(ρι)ών αποκλείονται από την ελεύθερη πρόσβαση στην υγεία και την κοινωνική πρόνοια- οι κρατικές αρχές προσπαθούν να ελαττώσουν τις οικονομικές απώλειες από την πανδημία μέσω της χαλάρωσης των συνθηκών εποχιακής διαμονής. Στην Ευρώπη, τα κράτη παίρνουν μέτρα επιδείνωσης των συνθηκών δουλειάς και διαβίωσης των «εισαγόμενων» εργατ(ρι)ών, με τη μορφή απλήρωτων περιόδων καραντίνας και συνθήκών εγκλεισμού κατά την περίοδο εργασίας τους. Επί παραδείγματι, η Γερμανία δέχτηκε 80,000 εργάτ(ρι)ες γης από τη Ρουμανία, στο Ηνωμένο Βασίλειο ναυλώθηκαν πτήσεις για εποχιακή εργασία από αγρότες, το ελληνικό κράτος ετοιμάζει τη μετακίνηση 7,000 εργατ(ρι)ών από την Αλβανία, ενώ από την ουκρανική κυβέρνηση ζητήθηκε η «αποστολή» εργατ(ρι)ών σε μια σειρά από χώρες. Πρόκειται για ένα φαινόμενο που δεν περιορίζεται στις αγροτικές δραστηριότητες: Στην Αυστρία για παράδειγμα, εργάτ(ρι)ες από τη Ρουμανία και τη Βουλγαρία μετακινήθηκαν για να δουλέψουν σε καταστήματα 24ωρης λειτουργίας.

Η αντίφαση μεταξύ του κλεισίματος των συνόρων και του περιορισμού μετακίνησης από τη μια μεριά, και των προσπαθειών μεταφοράς εργατικής δύναμης από την άλλη, συνδέεται με τον παγκόσμιο τρόπο λειτουργίας της κεφαλαιοκρατικής παραγωγής, που χαμηλώνει τα κόστη μέσω της ανάθεσης εργασιών με «εξωτερικές συνεργασίες». Oι μεταναστευτικές πολιτικές χρησιμοποιούνται ως μέθοδος υποτίμησης της εργατικής δύναμης και προωθήσης των ενδοταξικών διαχωρισμών. Οι πολιτικές αυτές λειτουργούν μέσω της παροχής χαρτιών για κάποιες και της άρνησης τους για άλλες, ενώ προωθούν και τις διακρίσεις ανάμεσα σε ντόπιους, μετανάστες και πρόσφυγες, με τις δύο τελευταίες κατηγορίες να καλούνται να ζήσουν κάτω από ένα αυστηρό καθεστώς ελέγχου που περιλαμβάνει καθυστέρηση της εξέτασης αιτήσεων ασύλου, εγκλεισμό, στρατιωτικοποιημένα σύνορα και απελάσεις. Τα σύνορα δεν είναι στην πραγματικότητα ερμητικά κλειστά, αντ’ αυτού ανοίγουν ενίοτε για κάποιες ανάλογα με την πίεση από την κίνηση των μεταναστατευτικών ροών και τις ανάγκες της αγοράς εργασίας. Επιπλέον, τα κράτη μπορούν να λάβουν ισχυρή χρηματοδότηση για τον έλεγχο και τη διαχείριση των πλεοναζόντων πληθυσμών, όπως στην περίπτωση των συνόρων της ΕΕ. Γενικότερα, η διάκριση μεταξύ «γηγενών» και «ξένων» είναι κομμάτι μιας ευρύτερης διαδικασίας που έχει στόχο την προσαρμογή των μεταναστών στην καπιταλιστική οικονομία υπό καθεστώς εργασιακής υποτίμησης. Η προσπάθεια αυτή των αφεντικών συνδέεται με μια ευρύτερη γκάμα στρατηγικών για τον κατακερματισμό της εργατικής τάξης, η οποία περιλαμβάνει επίσης πολιτικές σχετικά με την αγορά εργασίας, την αναδιάρθρωση του ίδιου του τρόπου εργασίας, καθώς και τη στροφή προς την υπερεξειδίκευση.

Η πανδημία χειροτερεύει τις συνθήκες για μετανάστες και μετανάστριες, που είναι ήδη, και σε πιο συνηθισμένες καταστάσεις, παγιδευμένοι στο μέσο μιας διαδικασίας που έχει σαν στόχο να τους εντάξει στην αγορά εργασίας κάτω από ειδικό καθεστώς. Σε μέρη του κόσμου που η μετανάστευση αποτελεί συνηθισμένο φαινόμενο, πολλοί άνθρωποι είναι στην πραγματικότητα εγκλωβισμένοι σε ένα δίπολο που περιλαμβάνει το ρίσκο να κολλήσουν τον ιό ή το θάνατο από πείνα.Οι λόγοι για μετανάστευση αυξάνονται λοιπόν μέσω της πανδημίας, ταυτόχρονα όμως μειώνονται οι πιθανότητες πραγματοποίησης της.

Στα κέντρα της καπιταλιστικής παραγωγής, γινόμαστε μάρτυρες μίας ταυτόχρονης κλιμάκωσης της καταστολής: Σε πολλά κράτη ο νόμος περί ασύλου έχει τυπικά ή άτυπα καταργηθεί, και οι επίσημες αρχές δε δείχνουν ούτε καν προσχηματικό ενδιαφέρον για την υγεία των μεταναστών σε καταυλισμούς και κέντρα κράτησης: με τη διαπίστωση κάποιου κρούσματος covid-19, οι διαμένοντες στις δομές αυτές μπαίνουν απλά σε συλλογική καραντίνα (σε μερικές περιπτώσεις χωρίς να μεταφερθεί σε νοσοκομείο το διαπιστευμένο κρούσμα) και αντιμετωπίζονται ως υγειονομικές βόμβες. Το ίδιο ισχύει και για τους εργασιακούς χώρους: στη βιομηχανία κρέατος Müller-Fleisch στη Γερμανία, η μόλυνση 100 εργατ(ρι)ών από τον ίο αντιμετωπίστηκε απλά βάζοντας ολόκληρο το προσωπικό (1000 συνολικά ατόμων) σε καραντίνα,μην επιτρέποντας στους εργαζόμενους να κάνουν τίποτα άλλο εκτός από το να δουλέψουν. Η περαιτέρω εξάπλωση του ιού σε αυτό το στενόχωρο εργασιακό χώρο και τους αντίστοιχούς χώρους διαμονής που χαρακτηρίζονται από συνωστισμό ήταν εύκολη, με τους υπενοικιαζόμενους εργάτες από την Ανατολίκή Ευρώπη να μοιράζονται κοινά μπάνια, κουζίνες και δωμάτια. Η εργοδοσία αδιαφόρησε ωστόσο για το γεγονός αυτό, από τη στιγμή που η παραγωγική διαδικασία μπορούσε να συνεχιστεί και οι εργάτ(ρι)ες δεν μετέδιδαν τον ιό στον έξω κόσμο. Στις ΗΠΑ, το κράτος ενεργοποίησε τη «Δράση για την Υπεράσπιση της Παραγωγής» (Defense Production Act) για να εμποδίσει το κλείσμο σφαγείων, απαντώτας στις άγριες απεργίες και την αποχή εργατ(ρι)ών από τη δουλειά μέσω επίκλησης ασθένειας, αφού συνολικά 12.000 εργάτ(ρι)ες μολύνθηκαν από τον ιό και 8 πέθαναν. Στις βιομηχανίες επεξεργασίας κρέατος, που από παλιότερα δέχονταν συχνά τις «επισκέψεις» των αρμόδιων για μεταναστευτικά θέματα κρατικών αρχών, η εργασία πραγματοποιείται σε ένα περιβάλλον απειλητικό για τη ζωή, δομημένο με βάση ένα νόμο που είναι σε ισχύ από την περίοδο του Ψυχρού Πολέμου.

Μέσω της πανδημίας, γίνεται απόλυτα εμφανής η εξάρτηση της καπιταλιστικής οικονομίας από τους μετανάστες. Οι περιορισμοί στις μετακινήσεις που έχει επιφέρει η πανδημία έχουν μειώσει τις δυνατότητες κράτους και αφεντικών να κινητηοποιήσουν την αναγκαία εργασία για τη συνέχιση των δραστηριοτήτων τους. Η μια επιλογή που έχουν στην παρούσα κατάσταση είναι η αυστηρή οργάνωση και έλεγχος της μετακίνησης των εποχιακών μεταναστ(ρι)ών-εργατ(ρι)ών, και η άλλη επιλογή να βασιστούν σε ντόπιο εργατικό δυναμικό. Προς το παρών αξιοποιούνται και οι δύο επιλογές, εκθέτοντας εξίσου των αντιμεταναστευτικών πολιτικών που είναι τόσο της μόδας τελευταία: Η πρώτη δείχνει ότι ότι οι «κορώνες» για μηδενισμό των μεταναστευτικών ροών δεν είναι παρά λόγια του αέρα, προκάλυμμα πολιτικών διαχείρισης που βασίζονται στον εργασιακό κατακερματισμό με στόχο τη μεγιστοποίηση των κερδών. Η δεύτερη προϋποθέτει την συμμετοχή ντόπιου πλυθησμού σε δουλείες με εξευτελιστικά μεροκάματα. Αυτές οι δουλειές ήδη συχνά απορρίπτονται , καθώς η συγκομιδή πχ πορτοκαλιών για τρεις και εξήντα δεν ακούγεται ιδιαίτερα δίκαιη αμοιβή. Το οφθαλμοφανές φαινόμενο της αναζήτησης του κεφαλαίου για χαμηλά μεροκάματα, σε κλάδους έντασης εργασίας, εκθέτει το ψεύδος που εμπεριέχει η προπαγάνδα περί μεταναστ(ρι)ών που «μας παίρνουν τις δουλειές». Σε αυτό το πλαίσιο, η αλληλεξάρτηση των ντόπιων και των μεταναστ(ρι)ών εργαζομένων γίνεται εμφανής, και αρχίζει έτσι να εμφανίζεται κάποια δυνατότητα για κοινούς αγώνες.

Η κοινωνική και φυσική απομόνωση, που επιδεινώθηκε περαιτέρω από το καθεστώς του COVID-19, και η αυξανόμενη κοινωνική νομιμοποίηση των πολιτικών κατά της μετανάστευσης σε πολλά κράτη σε ολόκληρο τον κόσμο, αφήνουν ελεύθερο το πεδίο στις κατασταλτικές κρατικές δυνάμεις να συντρίψουν τους αγώνες των μεταναστών. Παρόλο που αυτοί οι αγώνες, που σε μεγάλο βαθμό προηγούνται της πανδημίας COVID-19, είναι συχνά αόρατοι από τα καθεστωτικά μέσα ενημέρωσης, οι μετανάστ(ρι)ες κοινοποιούν τις δράσεις τους στο twitter και σε άλλα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, διαδίδοντας έτσι τους αγώνες τους.

Να σπάσουμε τα τείχη της απομόνωσης και τους διαχωρισμούς που προσπαθούν να επιβάλλουν στην τάξη μας, με την κοινή πάλη ενάντια στο κεφάλαιο και τον κόσμο του!

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *