Fever

FEVER: Ταξική πάλη σε περίοδο πανδημίας Εντιτόριαλ #1: Αυτοδιαχείριση στον Τιτανικό

Σε όλο τον κόσμο, η συναίνεση έχει χτιστεί γύρω από την ιδέα πως βρισκόμαστε όλοι στην ίδια βάρκα: το καράβι της ανθρωπότητας που αρμενίζει στις θάλασσες της πανδημίας. Αν αυτό είναι αλήθεια, τότε το καράβι ταλαντεύεται επικίνδυνα, πετώντας πολλές από μας στα παγωμένα νερά του θανάτου, της πείνας και της ανεργίας. Ενώ στην καμπίνα του καπετάνιου γιορτάζουν, εδώ στο κατάστρωμα τα αφεντικά ετοιμάζονται να μας λιανίσουν για να σώσουν τα εμπορεύματα κάτω στο αμπάρι και να εξασφαλίσουν την απρόσκοπτη λειτουργία των μηχανών της εκμετάλλευσης.

Η πανδημία και η οικονομική κρίση θερίζουν τον πλανήτη. Οι συγκρούσεις γύρω από την εργασία και την αναπαραγωγή πολλαπλασιάζονται ενώ οι τεχνολογίες επιτήρησης, που μάλλον ήρθαν για να μείνουν, αυξάνονται. Αν και η αναστολή της κανονικότητας ξεδιπλώνεται διαφορετικά σε κάθε περιοχή, οι εργαζόμενες και οι εργαζόμενοι σε όλο τον κόσμο αντιμετωπίζουν ένα κοινό πρόβλημα. Το εγχείρημα FEVER είναι μια προσπάθεια να φέρουμε σε επαφή συντρόφους από όλο τον κόσμο, να μοιραστούμε τις σκέψεις μας για την ταξική πάλη και να χτίσουμε μια συλλογική κατανόηση. Στο πλαίσιο της συλλογικής διαδικασίας ανταλλαγής και αντιπαράθεσης, αποφασίσαμε να γράφουμε ένα τακτικό εντιτόριαλ: μια πλατφόρμα όπου θα συζητήσουμε τα καυτά ερωτήματα αυτής της πρωτοφανούς περιόδου καταστροφής και αναταραχής.

Τις προηγούμενες βδομάδες δημοσιεύσαμε γράμματα από τις πρώτες γραμμές της πανδημίας. Από νοσοκομεία όπου οι εργαζόμενες αντιμετωπίζονται ως τροφή για τα κανόνια· από αγώνες για μισθό και ασφάλεια σε εργασιακούς χώρους· από άνεργους χωρίς κανένα εισόδημα και από αυτούς που παλεύουν μεταξύ παράτυπης εργασίας και αυτο-απασχόλησης, ρισκάροντας να μολυνθούν. Από τα διάφορα άρθρα που γράψαμε, αυτά που προκαλέσαν τα πιο ενδιαφέροντα ντιμπέιτ ανάμεσά μας ήταν πάνω στο ζήτημα της εργατικής αυτοδιαχείρισης της παραγωγής κατά τη διάρκεια της πανδημίας. Δεν σκοπεύουμε να δώσουμε οριστικά συμπεράσματα αλλά να μοιραστούμε έναν εποικοδομητικό διάλογο.

Στην Αργεντινή, όπου χοντρικά 15,000 άτομα εργάζονται σε επιχειρήσεις υπό εργατικό έλεγχο, αυτοδιαχειριζόμενα εργοστάσια αρχίσαν να παράγουν βασικό ιατρικό εξοπλισμό, όπως αντισηπτικά, μάσκες και έπιπλα για νοσοκομεία. Άλλα κατειλημμένα εργοστάσια δημιούργησαν ένα έδαφος για την οργάνωση για τοπικά δίκτυα αλληλοβοήθειας σε επίπεδο γειτονιάς. Από την άλλη πλευρά του ωκεανού, βρίσκουμε ένα ανάλογο παράδειγμα στη Γαλλία, όπου εργαζόμενες στα McDonalds καταλάβαν το εστιατόριο και το μετατρέψαν σε κέντρο συλλογής και διανομής φαγητού.

Σε μια συνθήκη αυξανόμενης δυσκολίας όσον αφορά την εξασφάλιση των βασικών αναγκών, οι εργαζόμενοι πρέπει να βρουν πως θα τα βγάλουν πέρα, ειδικά σε μέρη που υπάρχει ελάχιστη ή καθόλου κρατική βοήθεια. Σε πολλές περιπτώσεις, η ανάγκη εύρεσης μέσων επιβίωσης οδηγεί σε ατομικοκεντρικές λύσεις και πλέκεται το εγκώμιο της αντοχής και της αυτοσυντήρησης. Παρόλα αυτά, υπάρχουν και περιπτώσεις όπου οι εργαζόμενες θα ακολουθήσουν έναν πιο συλλογικό δρόμο: είτε με δίκτυα συνεργασίας που διανέμουν τρόφιμα και άλλα είδη – που όμως δεν είναι και πολύ διαφορετικά από τα αντίστοιχα δίκτυα των Μ.Κ.Ο ή της εκκλησίας και μοιάζουν με τα προγράμματα κρατικής βοήθειας – είτε με πιο ριζοσπαστικές δράσεις, όπως την κατάληψη και αυτοδιαχείριση εταιριών. Αλλά η δυνατότητα του κεφαλαίου να απορροφά αυτές τις πρακτικές αυτοργανωμένης αλληλοβοήθειας ως τζάμπα εργασία είναι μία από τις μεγάλες δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι προλετάριες που αγωνίζονται για την επιβίωση ενάντια στο κεφάλαιο.

Στην περίπτωση της Αργεντινής των αρχών του 2000, η κατάληψη εργοστασίων και άλλων εταιριών ήταν αποτέλεσμα μιας διαδικασίας ταξικής πάλης. Στις περισσότερες περιπτώσεις οι εταιρίες είχαν κλείσει αφήνοντας τους εργαζόμενους απλήρωτους. Οι εργαζόμενοι απάντησαν αναλαμβάνοντας και λειτουργώντας την εταιρία ώστε να κρατήσουν τις δουλειές τους. Σ’ αυτές τις περιπτώσεις τα δικαστήρια αναγνώρισαν στις εργαζόμενες την ιδιοκτησία των εταιριών ως μορφή πληρωμής για τους απλήρωτους μισθούς. Από τη στιγμή που έγιναν διαχειριστές όμως, οι εργαζόμενοι αντιμετωπίζουν την επιτακτική ανάγκη να συνεχίσουν την παραγωγή, ήρθαν αντιμέτωποι με τα ίδια προβλήματα που έχει κάθε μικρή επιχείρηση. Αν προηγουμένως μπορούσαν να αγωνιστούν για πληρωμένες υπερωρίες ή αυξήσεις μισθών, τώρα είναι πιθανό πως σε ένα αυτοδιαχειριζόμενο εργοστάσιο θα δουλέψουν περισσότερες ώρες για μικρότερο μισθό. Αυτό συμβαίνει επειδή ακόμα και οι εργατικές κολεκτίβες δεν ξεφεύγουν από την ανάγκη να ακολουθήσουν τις απαιτήσεις της αγοράς και να εκσυγχρονίζουν την παραγωγική διαδικασία ενώ διαθέτουν μικρό κεφάλαιο προς επένδυση.

Αυτή η κατάσταση δημιουργεί κάποια που αξίζει να αναλύσουμε. Βλέποντας τα αυτοδιαχειριζόμενα εργοστάσια ως μία εργασία σαν κάθε άλλη, μπορούμε να ερευνήσουμε τις συγκρούσεις και τις μορφές εκμετάλλευσης που αντιμετωπίζουν οι εργαζόμενες. Αλλά οι περιπτώσεις του αυτοδιαχειριζόμενου εργοστασίου στην Αργεντινή και τα κατειλημμένα McDonald’s στη Μασσαλία φέρνουν κι άλλα διλήμματα. Υπάρχουν ήδη πολλές εμπειρίες αυτοδιαχείρισης. Αλλά το νέο στοιχείο εδώ είναι πως, υπό το φόντο της πανδημίας, αυτές οι επιχειρήσεις ξεκίνησαν να παράγουν ή να διανέμουν αναγκαία εμπορεύματα όπως φαγητό και ιατρικό εξοπλισμό. Πώς αξιολογούμε αυτή την πρωτοβουλία συστράτευσης με την υποτιθέμενη γενική, εθνική κινητοποίηση για την αντιμετώπιση του Covid-19; Σε κάποιες χώρες, η General Motors και άλλες αυτοκινητοβιομηχανίες προσάρμοσαν μέρος της παραγωγής, έτσι ώστε να φτιάξουν αναπνευστήρες. Στις ΗΠΑ, το συνδικάτο εργαζόμενων στις αυτοκινητοβιομηχανίες (UAW), κατέθεσε πρόταση αλλαγής της παραγωγής σε απαραίτητο προστατευτικό εξοπλισμό. Πέρα από τη διαφορά στο μέγεθος αυτών των επιχειρήσεων, η μορφή διαχείρισης εισάγει πραγματικές διαφορές από τη σκοπιά της ταξικής πάλης; Σε ποιο βαθμό τα αυτοδιαχειριζόμενα εγχειρήματα καταπολέμησης του Covid-19 ξεφεύγουν από τους μηχανισμούς της εκμετάλλευσης;

Συζητώντας αυτά τα ερωτήματα με τους συντρόφους μας, ένα είναι ξεκάθαρο: στην απομόνωση, κάτω από τη λογική της επείγουσας ανάγκης, δεν υπάρχουν σωστές απαντήσεις πέρα από την επιβίωση. Αλλά πέρα από την ερώτηση πώς και τι να παράγουμε, πολλές ρωτάνε: γιατί να παράγουμε; Για τους καπιταλιστές – σε περίοδο πανδημίας ή και όχι – η απάντηση είναι πάντα η ίδια: για να βγάλουμε λεφτά, στο οποίο προσθέτουν συχνά: « για να ανοίξουν θέσεις εργασίας», «για να σώσουμε το έθνος», κ.ο.κ. Αυτή η απάντηση μας δίνει μια λίστα με στόχους για καταστροφή.

Αλλά πριν απαντήσουμε σ’αυτή την ερώτηση και σε άλλες (Πώς μπορούμε να ζήσουμε αντί απλώς να επιβιώνουμε; Πώς μπορούμε να φροντίσουμε τους εαυτούς μας και άλλες χωρίς να διαχειριζόμαστε απλώς τη φτώχεια;), υπάρχουν τείχη που πρέπει να γκρεμίσουμε. Τα τσιμεντένια τείχη του κεφαλαίου, βαμμένα σε εθνικά χρώματα και ενισχυμένα με τα ατσαλένια κάδρα του κράτους. Και αν και δεν είμαστε σίγουρες για πολλά πράγματα, μπορούμε να βεβαιώσουμε τουλάχιστον δύο: αυτά τα τείχη δεν θα πέσουν από μόνα τους, και θα μπορέσουμε να τα γκρεμίσουμε, παρά μόνο αν η επίθεση μας διαμορφωθεί σε ένα διεθνές επίπεδο. Το εγχείρημα FEVER θέλει να συμβάλλει σ’αυτό το γκρέμισμα διαχέοντας, υποστηρίζοντας, υποκινώντας και χτίζοντας σχέσεις μεταξύ των επιθετικών αγώνων της εργατικής τάξης σε όλο τον κόσμο.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *